Kto odpowiada za etykietę żywności importowanej spoza UE?

Co dokładnie mówi art. 8 rozporządzenia 1169/2011

Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności wyznacza jednego adresata obowiązków informacyjnych. Art. 8 ust. 1 wskazuje podmiot, pod którego nazwą lub firmą dany środek spożywczy jest wprowadzany na rynek, a jeżeli ten podmiot nie prowadzi działalności w Unii: importera środka spożywczego na rynek Unii.

To rozstrzygnięcie ma praktyczne konsekwencje dla każdej firmy sprowadzającej żywność z krajów trzecich. Oryginalna etykieta powstała pod przepisy kraju producenta, na przykład amerykańskie wymogi FDA albo brytyjskie przepisy po wystąpieniu z UE. Zgodność z tamtymi przepisami nie oznacza zgodności z prawem unijnym, a za tę drugą odpowiada już podmiot wprowadzający produkt na rynek Unii.

Art. 8 ust. 2 dodaje, że podmiot odpowiedzialny zapewnia obecność i rzetelność informacji zgodnie z rozporządzeniem i wymogami krajowymi. Odpowiedzialność obejmuje więc zarówno to, czy dana informacja w ogóle jest na opakowaniu, jak i to, czy jest prawdziwa.

Jakie informacje muszą znaleźć się na etykiecie

Listę obowiązkowych danych zawiera art. 9 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011. Dla żywności opakowanej są to:

• nazwa żywności;
• wykaz składników;
• składniki powodujące alergie lub reakcje nietolerancji, wyróżnione w wykazie, a gdy wykazu nie ma, wskazane po słowie „zawiera" (art. 21 w związku z załącznikiem II);
• ilość określonych składników lub kategorii składników, gdy jest wymagana (tzw. QUID, art. 22);
• ilość netto żywności;
• data minimalnej trwałości lub termin przydatności do spożycia;
• specjalne warunki przechowywania lub warunki użycia, gdy są wymagane;
• nazwa lub firma i adres podmiotu odpowiedzialnego z art. 8 ust. 1;
• kraj lub miejsce pochodzenia, gdy jest wymagane (art. 26);
• instrukcja użycia, gdy bez niej trudno byłoby właściwie użyć produktu;
• rzeczywista zawartość alkoholu dla napojów o zawartości większej niż 1,2% objętościowo;
• informacja o wartości odżywczej.

Katalog nie jest całkiem zamknięty w obie strony. Dla określonych rodzajów żywności art. 10 i załącznik III dodają dane obowiązkowe, na przykład „wysoka zawartość kofeiny" czy „pakowano w atmosferze ochronnej". Z drugiej strony rozporządzenie przewiduje wyjątki, m.in. dla opakowań o największej powierzchni mniejszej niż 10 cm² (art. 16 ust. 2) i zwolnienia z informacji o wartości odżywczej z załącznika V.

Wszystkie te dane muszą być podane w języku polskim. Wymóg językowy wynika z art. 48 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia i jest opisany osobno w artykule Czy etykieta żywności musi być po polsku?

Dlaczego przetłumaczenie oryginalnej etykiety nie zamyka tematu

Etykieta z kraju trzeciego powstała pod inne przepisy, więc samo tłumaczenie przenosi na polską naklejkę także różnice systemowe. Trzy przykłady spotykane przy imporcie:

• amerykańska tabela wartości odżywczych podaje dane na porcję, a art. 32 ust. 2 rozporządzenia 1169/2011 wymaga wartości w przeliczeniu na 100 g lub 100 ml; dane na porcję mogą być podane dodatkowo (art. 33);
• wykaz składników przetłumaczony w całości, ale bez wyróżnienia alergenów, nie spełnia art. 21 ust. 1, który wymaga podkreślenia ich za pomocą pisma wyraźnie odróżniającego się od reszty wykazu;
• na oryginalnym opakowaniu podmiotem jest producent z kraju trzeciego, a art. 9 ust. 1 lit. h wymaga nazwy i adresu podmiotu odpowiedzialnego z art. 8 ust. 1, czyli podmiotu unijnego.

Z tego powodu przegląd etykiety importowanej to porównanie dokumentu z przepisem, pozycja po pozycji, a nie kontrola jakości tłumaczenia.

Jakie obowiązki ma sprzedawca, który nie jest importerem

Art. 8 rozporządzenia 1169/2011 nie kończy się na ust. 1. Dalsze ustępy dotyczą pozostałych ogniw łańcucha:

• ust. 3: podmiot, który nie ma wpływu na informacje na temat żywności, nie może dostarczać żywności, o której wie lub w stosunku do której ma podejrzenia, w oparciu o informacje posiadane w ramach działalności zawodowej, że jest niezgodna z mającym zastosowanie prawem dotyczącym informacji na temat żywności i wymogami odpowiednich przepisów krajowych;
• ust. 5: podmioty zapewniają przestrzeganie wymogów dotyczących informacji w przedsiębiorstwach pozostających pod ich kontrolą i weryfikują ich spełnianie.

Sklep, który kupuje towar od krajowego dystrybutora, nie przejmuje więc roli importera, ale nie jest też poza zakresem przepisów. Osobnym obowiązkiem sklepu internetowego jest komplet informacji na karcie produktu, opisany w artykule Jakie informacje o żywności musi zawierać karta produktu w sklepie internetowym?

Kto to kontroluje i co się dzieje po kontroli

Jakość handlowa artykułów rolno-spożywczych, w tym oznakowanie, podlega kontroli Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS); w jej kontrolach kwestionowany bywa również brak polskiej wersji oznakowania, jako element jakości handlowej. Wymogi ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, w tym informacje o alergenach i język polski, nadzoruje dla większości żywności Państwowa Inspekcja Sanitarna; dla produktów pochodzenia zwierzęcego poza handlem detalicznym organem urzędowej kontroli jest Inspekcja Weterynaryjna (art. 73 ust. 1 tej ustawy).

Konsekwencją kontroli nie musi być kara pieniężna. Po kontroli granicznej żywności sprowadzanej spoza UE organ IJHARS nakazuje poddanie artykułu zabiegom doprowadzającym go do zgodności z wymaganiami, a jeżeli takie zabiegi nie są możliwe, zakazuje wprowadzenia go do obrotu (art. 30 ust. 1 ustawy o jakości handlowej, w brzmieniu obowiązującym od 16 września 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 1154). Analogiczne decyzje po kontroli w obrocie przewiduje art. 29 ust. 1, a dla artykułu zafałszowanego pozwala on też nakazać wycofanie z obrotu całej partii w punktach sprzedaży kontrolowanego podmiotu; część decyzji może zapaść jeszcze przed zakończeniem kontroli (ust. 2) i podlega natychmiastowemu wykonaniu (ust. 3). Organy kontroli, podstawy prawne i wysokości kar są zebrane w artykule Kto kontroluje etykiety żywności i co grozi za błędy w oznakowaniu?