Czy etykieta żywności musi być po polsku?

Podstawa prawna wymogu językowego

Reguła składa się z dwóch pięter. Art. 15 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011 wymaga, żeby obowiązkowe informacje na temat żywności były podane w języku łatwo zrozumiałym dla konsumentów państwa członkowskiego, w którym żywność jest wprowadzana na rynek. Ust. 2 pozwala państwu członkowskiemu wymagać na swoim terytorium jednego lub kilku języków urzędowych UE.

Polska z tej możliwości skorzystała: art. 48 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia stanowi, że środki spożywcze wprowadzane do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej muszą być oznakowane w języku polskim. Zdanie drugie tego samego przepisu dodaje wprost, że środki spożywcze mogą być ponadto oznakowane w innych językach, a art. 15 ust. 3 rozporządzenia potwierdza dopuszczalność kilku języków; oryginalny tekst producenta może więc zostać na opakowaniu, o ile obok jest kompletna wersja polska.

Wymóg ma jeden ustawowy wyjątek: zgodnie z art. 48 ust. 3 ustawy nie dotyczy środków spożywczych przeznaczonych do wywozu poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Co dokładnie musi być po polsku

Wymóg obejmuje obowiązkowe informacje na temat żywności, czyli katalog z art. 9 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011: nazwę żywności, wykaz składników z wyróżnionymi alergenami, ilość określonych składników, gdy jest wymagana (QUID), ilość netto, datę minimalnej trwałości lub termin przydatności do spożycia, warunki przechowywania, dane podmiotu odpowiedzialnego, kraj pochodzenia tam, gdzie jest wymagany, instrukcję użycia tam, gdzie jest potrzebna, zawartość alkoholu powyżej 1,2% oraz informację o wartości odżywczej. Do tego dochodzą dodatkowe dane obowiązkowe dla określonych rodzajów żywności, wymagane przez art. 10 ust. 1 w związku z załącznikiem III rozporządzenia, na przykład ostrzeżenie o wysokiej zawartości kofeiny (pkt 4.1).

Pełna lista obowiązkowych danych i podział odpowiedzialności za nie są opisane w artykule Kto odpowiada za etykietę żywności importowanej spoza UE?

Naklejka z polską wersją: jakie warunki musi spełniać

Przy imporcie polska wersja informacji trafia na opakowanie najczęściej jako naklejka. Przepisy nie zabraniają tej formy, ale stawiają jej te same warunki, co całemu oznakowaniu (art. 13 rozporządzenia 1169/2011):

• informacje obowiązkowe umieszcza się w widocznym miejscu, tak aby były dobrze widoczne, wyraźnie czytelne oraz, w stosownych przypadkach, nieusuwalne (ust. 1);
• nie mogą być w żaden sposób ukryte, zasłonięte, pomniejszone ani przerwane jakimikolwiek innymi nadrukami, ilustracjami czy innym materiałem (ust. 1); naklejka nie może więc zasłaniać innych obowiązkowych danych, na przykład daty albo oznaczenia partii;
• obowiązkowe dane drukuje się pismem o wysokości x co najmniej 1,2 mm, a na opakowaniach, których największa powierzchnia jest mniejsza niż 80 cm², co najmniej 0,9 mm (ust. 2 i 3 w związku z załącznikiem IV).

Dla niektórych kategorii przepisy krajowe stawiają dalsze wymagania co do trwałości oznaczeń; przykładem jest wymóg nieusuwalnego i trwałego oznaczenia z art. 12q ustawy o zdrowiu publicznym dla napojów z dodatkiem kofeiny lub tauryny.

Sklep internetowy: język karty produktu

Art. 15 dotyczy obowiązkowych informacji na temat żywności niezależnie od nośnika, a przy sprzedaży na odległość obowiązkowe informacje, z wyjątkiem daty minimalnej trwałości lub terminu przydatności do spożycia, muszą być dostępne już przed zakupem (art. 14 ust. 1 lit. a); data musi być dostępna najpóźniej w momencie dostawy (lit. b). Karta produktu, która podaje wykaz składników wyłącznie po angielsku, nie udostępnia więc informacji w wymaganym języku, nawet jeśli fizyczny produkt ma poprawną polską naklejkę. Zakres danych wymaganych na karcie opisuje artykuł Jakie informacje o żywności musi zawierać karta produktu w sklepie internetowym?

Co grozi za brak polskiego oznakowania

Nadzór nad wymogami ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, w tym nad art. 48 ust. 2, sprawuje dla większości żywności Państwowa Inspekcja Sanitarna (dla produktów pochodzenia zwierzęcego poza handlem detalicznym właściwa jest Inspekcja Weterynaryjna, art. 73 ust. 1); podstawą kar pieniężnych jest art. 103 tej ustawy, a karę wymierza zawsze państwowy wojewódzki inspektor sanitarny (art. 104 ust. 1). Oznakowanie jako element jakości handlowej kontroluje równolegle IJHARS, a jej decyzje mogą obejmować zakaz wprowadzania artykułu do obrotu (art. 29 ustawy o jakości handlowej). Organy, podstawy i wysokości sankcji zbiera artykuł Kto kontroluje etykiety żywności i co grozi za błędy w oznakowaniu?